Menu odnośników dodatkowych

Press releases

Przyznano Nagrody Dyrektora DBP

Laureaci Nagród Dyrektora DBP
2021.06.22 - Kapituła Nagród Dyrektora Departamentu Badań Podstawowych ogłosiła listę tegorocznych laureatów. Za osiagnięcia naukowe w 2020 r. nagrody równorzędne otrzymali: profesor Lech Szymanowski, dr hab. Paweł Bielewicz i dr Artur Ukleja. Nagrodę za działania popularyzatorskie otrzymała dr Anna Durkalec. Laureatom serdecznie gratulujemy!

Obrazy radiowe młodego Wszechświata

Zdjęcie przedstawia najgłębszy obraz LOFAR-a, jaki kiedykolwiek wykonano, w rejonie nieba zwanym "Elais-N1".
2021.04.07 - Międzynarodowy zespół astronomów, w którego składzie znajdują się także naukowcy z Polski, opublikował w czasopiśmie "Astronomy and Astrophysics" najdokładniejszą w historii mapę Wszechświata w zakresie niskich częstotliwości radiowych. Mapę stworzono dzieki europejskiej sieci odbiorników LOFAR. Naukowcy wykryli m.in. słabe poświaty radiowe od gwiazd, które eksplodowały jako supernowe w dziesiątkach tysięcy galaktyk.

Gigantyczna ukryta czarna dziura odkryta we wczesnym Wszechświecie

Ilustracja czarnej dziury. Wizja artystyczna.
2021.03.29 - Międzynarodowy zespół astrofizyków odkrył gigantyczną czarną dziurę ukrytą wśród pyłów w galaktyce, która istniała już 1,4 miliarda lat po Wielkim Wybuchu. To jeden z pierwszych efektów projektu o nazwie Herschel Extragalactic Legacy Project (HELP). Wiodącym współautorem pracy jest dr hab. Katarzyna Małek z Zakładu Astrofizyki NCBJ.

Sygnały grawitacyjne mogą pomóc w przyszłości zmierzyć lepkość ciemnej materii

Wizja artystyczna fal grawitacyjnych ze zlewających się obiektów
2021.03.29 - Gdyby fale grawitacyjne podróżowały przez ośrodek wypełniony lepką ciemną materią, wówczas amplituda fali byłaby (słabo) tłumiona. Analiza tego efektu mogłaby rzucić nowe światło na naturę ciemnej materii - przekonuje prof. Marek Biesiada (NCBJ) wraz z chińskimi współpracownikami w pracy opublikowanej w czasopiśmie MNRAS Letters.

Z mapą wśród 25 000 supermasywnych czarnych dziur

Zdjęcie przedstawiające 25 000 supermasywnych czarnych dziur. Każda biała kropka ujawnia czarną dziurę rezydującą w swojej galaktyce.
2021.03.02 - Mapa opublikowana w czasopiśmie „Astronomy and Astrophysics” przez międzynarodowy zespół naukowców ujawnia ponad 25 000 aktywnych supermasywnych czarnych dziur znajdujących się w odległych galaktykach. Jest ona wynikiem przeglądu nieba dokonanego w częstotliwościach radiowych. W przygotowaniu pracy brała udział dr hab. Katarzyna Małek z Zakładu Astrofizyki NCBJ. 

Jaki kształt mają halo ciemnej materii?

Obraz galaktyki spiralnej. Przerywane kręgi wyznaczają możliwy zakres zgrupowania wokół niej ciemnej materii.
2021.02.26 - Czym jest halo ciemnej materii? A ogólniej: czym jest ciemna materia? Te pytania stawia dr Anna Durkalec z Zakładu Astrofizyki NCBJ wprzedstawiają tematykę swoich badań. Dr Durkalec należy do grona 12 adiunktów instytutu wyróżnionych w wyniku oceny dokonanej w 2020 r. 

Świadek nagłej śmierci - agonia masywnej, pyłowej galaktyki widziana przez jej niebieską towarzyszkę

2021.02.17 - Opublikowane dziś wyniki badań, prowadzonych pod kierunkiem Mahmouda Hameda z NCBJ, pomagają zrozumieć jak tworzyły się i umierały galaktyki we wczesnym Wszechświecie. Dla astronomów najciekawsze są te największe - ultramasywne galaktyki, bogate w pył i gwiazdy. Jak zdołały powstać w tak krótkim czasie? Czy procesy gwiazdotwórcze zachodziły w nich gwałtownie, czy też gwiazdy tworzyły się stopniowo, wykorzystując bogate w wodór środowisko?

SONATA BIS: DINGLE - pył w galaktykach

Dwa zdjęcia Drogi Mlecznej: w pasmie widzialnym i w podczerwieni
2021.02.16 - Troje naukowców NCBJ otrzymało granty NCN SONATA BIS, które pozwolą im zbudować lub wzmocnić własne grupy badawcze w Instytucie. Nagrodzony projekt zatytułowany „DINGLE - Pył w galaktykach: Patrząc na jego emisję” przygotowała dr Ambra Nanni z Zakładu Astrofizyki NCBJ.

Stukając do wrót Pyłowych Gigantów

radioteleskopy należące do zespołu największego na świecie interferometru radiowego Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA)
2021.01.12 9:23 Międzynarodowy zespół naukowców, w tym dwoje naukowców z NCBJ - Katarzyna Małek i William Pearson - przedstawił dowody na szybki wzrost pyłu w młodych, ale już bogatych w metale galaktykach w odległym Wszechświecie. Badanie, opublikowano właśnie w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics.

Ranking Top2%

2020.11.26 11:27 Uniwersytet Stanforda wraz z wydawnictwem Elsevier i firmą SciTech Strategies opracował ranking dwóch procent najlepszych badaczy na świecie, liczący 159 684 nazwiska, w tym 726 z polskich instytucji naukowych. Z przyjemnością donosimy, że w tym gronie znalazło się 7 zatrudnionych w NCBJ profesorów.

Trzy nowe granty w konkursie OPUS

2020.11.22 16:58 Trzech naukowców z Departamentu Badań Podstawowych NCBJ uzyskało granty w 19 edycji konkursu NCN OPUS. Zaakceptowane projekty dotyczą procesu formowania się gwiazd w zderzających się galaktykach, poszukiwania ciemnej materii poprzez analizę rozbłysków w atmosferze oraz badania struktury nukleonu w ramach współpracy COMPASS.

LIGO i Virgo udostępniają nowy katalog obserwacji fal grawitacyjnych

Zbiór mas dla szerokiej gamy zwartych obiektów. Grafika przedstawia czarne dziury (niebieskie) i gwiazdy neutronowe (pomarańczowe) oraz obiekty o nieokreślonej naturze (szare), wykryte za pomocą obserwacji fal grawitacyjnych. Każda koalescencja zwartego układu podwójnego odpowiada trzem zwartym obiektom: dwóm łączącym się obiektom i końcowej pozostałości po połączeniu (Źródło: LIGO Virgo Collaboration / Frank Elavsky, Aaron Geller / Northwestern).
2020.10.29 11:58 Kolaboracje LIGO i Virgo zaprezentowały dziś nowy katalog GWTC-2 obserwacji fal grawitacyjnych z okresu od kwietnia do października 2019 r. czyli pierwszej części kampanii obserwacyjnej O3 (O3a). Zbiór zawiera w sumie 39 zdarzeń. Jednocześnie opublikowano nowe prace badawcze, a także obszerne popularne podsumowania ich wyników.

Nobel 2020 za czarne dziury - prof. Marek Biesiada wyjaśnia

Zdjęcie otoczenia Sagittariusa A* wykonane przez teleskop kosmiczny Chandra, pracujący w zakresie promieni rentgenowskich. Credit: NASA/CXC/MIT/F. Baganoff, R. Shcherbakov et al.
2020.10.07 10:35 Tegoroczną nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki podzielili się Sir Roger Penrose oraz Reinhard Genzel i Andrea Ghez. Prof. Marek Biesiada z Zakładu Astrofizyki NCBJ wyjaśnia za co ta nagroda: jak prace profesora Penrose'a przyczyniły się do zrozumienia sensu osobliwych rozwiązań OTW oraz co i jak zaobserwowały zespoły kierowane przez profesorów Gentzela i Ghez.

Teleskop Einsteina pozwoli poznać "ciemną stronę" Wszechświata

Artist's impression of the underground Einstein Telescope. © NIKHEF
2020.09.22 13:19 Naukowcy z wielu ośrodków, w tym także z NCBJ, zabiegają o budowę detektorów fal grawitacyjnych kolejnej generacji o dziesięciokrotnie większej czułości w porównaniu z już działającymi detektorami LIGO i VIRGO. Teleskop Einsteina miałby ponad trzykrotnie dłusze ramiona interferometru i - podobnie jak rozważany amerykański odpowiednik Cosmic Explorer - naszpikowany byłby najnowszą technologią. 

Pierwsze spójne badanie zderzeń galaktyk w rzeczywistych i symulowanych wszechświatach

Arp 373 - Credit: NASA, ESA and the Hubble Heritage Team (STScI/AURA)
2020.09.15 9:07 Po raz pierwszy udało się znaleźć zlewające się pary galaktyk przy użyciu identycznej metody zarówno w symulacjach, jak i obserwacjach prawdziwego Wszechświata, wykorzystując do tego sztuczną inteligencję. Współautorem pionierskiej pracy jest dr William Pearson z Zakładu Astrofizyki Departamentu Badań Podstawowych NCBJ.

Virgo i LIGO odkrywają nową i niezwykłą populację czarnych dziur

Grafika / animacja: Raúl Rubio / grupa Virgo Valencia / The Virgo Collaboration
2020.09.04 10:35 Virgo i LIGO ogłosiły wykrycie fal grawitacyjnych z układu dwóch czarnych dziur, które połączyły się tworząc czarną dziurę o masie około 142 mas Słońca. Utworzony obiekt znajduje się w zakresie mas, w którym nigdy wcześniej nie obserwowaliśmy czarnych dziur: ani za pomocą fal grawitacyjnych, ani obserwacji elektromagnetycznych. W badaniach biorą udział naukowcy z NCBJ.

GW190814 - fale grawitacyjne pochodzące ze zlania się nietypowego układu podwójnego

Wizja artystyczna wykrytego zdarzenia. Autor: Robert Hurt (Caltech)
2020.06.27 6:44 Detektory LIGO-Virgo zarejestrowały fale grawitacyjne ze zlania się nietypowego układu podwójnego zawierającego czarną dziurę i inny zwarty, dziewięciokrotnie lżejszy obiekt, który może być albo najlżejszą wykrytą czarną dziurą albo najcięższą zaobserwowaną gwiazdą neutronową. Tak duża asymetria masy układu pozwala na nowe, precyzyjne testy ogólnej teorii względności. W badaniach biorą udział Polacy, w tym trzech naukowców z NCBJ.

Sześć habilitacji w pół roku. Tak trzymać!

2020.06.22 15:37 Tolga Altinoluk, Michał Bluj, Katarzyna Małek, Jacek Rzadkiewicz, Jakub Wagner i Paweł Ziń to sześcioro nowych doktorów habilitowanych w NCBJ, którzy stopień doktora habilitowanego uzyskali w pierwszej połowie 2020 roku. Pracują oni w Departamencie Badań Podstawowych i w Departamencie Aparatury i Technik Jądrowych.

POLAR-2 poleci w kosmos

2019.06.14 11:10  12 czerwca w Wiedniu ogłoszono listę eksperymentów, które w ramach współpracy Chin i ONZ znajdą się na pokładzie chińskiej stacji kosmicznej. Wśród dziewięciu przyjętych do realizacji projektów znalazł się eksperyment POLAR-2: Gamma-Ray Burst Polarimetry on the China Space Station. Projekt przygotowało konsorcjum z udziałem NCBJ.

NCN: Ponad 6 mln zł na granty dla naukowców z Departamentu Badań Podstawowych

logo NCN
2019.02.18 14:04 Ogłoszono wyniki najnowszych konkursów Narodowego Centrum Nauki MAESTRO, HARMONIA i SONATA BIS. Grant HARMONIA otrzyma pani prof. Agnieszka Pollo na projekt VIPERS i dalej ... Granty SONATA BIS trafią do pani prof. Justyny Łagody (Precyzyjne pomiary oscylacji neutrin ... T2K) oraz dr Katarzyny Małek (projekt ASTROdust ...) i dra Przemysława Małkiewicza (na badania nad kwantowym pochodzeniem ekspansji kosmologicznej i pierwotnych struktur).

Wykrycie czterech dodatkowych sygnałów fal grawitacyjnych

Wizja artystyczna zderzenia generującego fale grawitacyjne (grafika: NCBJ)
2018.12.03 13:28 Analiza danych z detektorów Advanced LIGO ujawniła cztery nowe źródła fal grawitacyjnych. Sygnał GW170729 jest związany z najbardziej masywnym i odległym źródłem jakie do tej pory zaobserwowano. Kolejny, GW170818, odkryty został dzięki globalnej sieci trzech detektorów LIGO-Virgo. Odpowiada on układowi podwójnemu znajdującemu się około 2,5 miliarda lat świetlnych od Ziemi.

Dzięki IT przedsiębiorcy będą mogli spać spokojniej

2018.03.07 10:08 Zespół polskich badaczy zwyciężył w pierwszej rundzie w zdalnej rywalizacji międzynarodowego konkursu Global Legal Hackathon 2018, który promuje innowacyjne rozwiązania informatyczne w obszarze prawa i legislacji. Rozwiązanie zaprezentowane przez dra Adama Zadrożnego (NCBJ) i współpracowników jest oparte na technologii blockchain i ma pomóc podatnikom w udokumentowaniu, że ich partner biznesowy był płatnikiem podatku VAT w chwili realizowania transakcji.

SONATA BIS, SONATA i cztery razy HARMONIA

2018.02.16 15:14 W najnowszej edycji konkursów badawczych Narodowego Centrum Nauki sukces odniosło sześcioro naukowców z NCBJ. Najcenniejsze jest osiągniecie w konkursie SONATA BIS 7. Dr Kamila Kowalska z Zakładu Fizyki Teoretycznej na swoje badania nad "Rozszerzeniami Modelu Standardowego z fermionami wektoropodobnymi" otrzyma prawie 2,5 mln zł.

Pierwsza rejestracja fali grawitacyjnej przez detektor Advanced Virgo

2017.09.27 15:40 Na szczycie ministrów nauki krajów G7 ogłoszono o pierwszej detekcji fal grawitacyjnych dokonanej jednocześnie przez dwa detektory amerykańskie i europejski detektor Advanced VIRGO. Obserwacja pozwala na przybliżone określenie miejsca emisji sygnału co otwiera nowy rozdział w astrofizyce. W pracach współpracy VIRGO uczestniczy polska grupa uczonych PolGraw skupiająca naukowców z ośmiu jednostek badawczych.

Fale grawitacyjne zarejestrowane po raz trzeci! Odkrycie potwierdza istnienie nowej populacji czarnych dziur

Fale grawitacyjne zarejestrowane po raz trzeci! Odkrycie potwierdza istnienie nowej  populacji czarnych dziur - Źródło - Virgo Collaboration
2017.06.01 17:05 Trzeciej już, bezpośredniej detekcji fal grawitacyjnych donosi konsorcjum badawcze skupione wokół eksperymentu Advanced LIGO, w którym uczestniczą także naukowcy z NCBJ. Zarejestrowane fale powstały w wyniku zlewania się dwóch czarnych dziur i połączenia się ich w jedną większą wirującą czarną dziurę. Nowo powstała czarna dziura jest oddalona od Ziemi o około 3 miliardy lat świetlnych i ma masę 49 razy większą od masy Słońca.

Advanced Virgo w stanie gotowości

Widok z lotu ptaka na miejsce eksperymentu Virgo,  fot. Virgo Collaboration
2017.02.21 9:03 Dziś, 20 lutego br., w Pizie (Włochy) zakończono prace nad projektem Advanced Virgo. Zmodernizowany detektor, nad którym pracowali również Polacy, przyczyni się do osiągnięcia lepszych wyników w badaniach fal grawitacyjnych, najważniejszego odkrycia fizyki XXI wieku.

Największa trójwymiarowa mapa Wszechświata sprzed 7 mld lat

Największa trójwymiarowa mapa Wszechświata sprzed 7 mld lat
2016.12.15 14:28 Międzynarodowy zespół astronomów VIPERS (VIMOS Public Extragalactic Redshift Survey, pol. Publiczny Pozagalaktyczny Przegląd Przesunięć ku Czerwieni zrobiony multispektrografem VIMOS), w którego skład wchodzą polscy naukowcy, zaprezentował właśnie największą trójwymiarową mapę Wszechświata sprzed 7 mld lat oraz udostępnił dane niezbędne do jej stworzenia.

Reprezentacja Narodowego Centrum Badań Jądrowych w maratonie programowania zorganizowanym przez Ministerstwo Cyfryzacji

Początek hackathonu, narada. Paweł Posielężny (MIM UW), Adam Zadrożny (NCBJ), Arkadiusz Ćwiek (NCBJ), fot: Kuba Mozolewski, Ministerstwo Cyfryzacji
2016.09.30 12:17 Jak wie­le moż­na zdzia­łać wy­ko­rzy­stu­jąc otwar­te ba­zy da­nych pu­blicz­nych mie­li moż­li­wość spraw­dze­nia pro­gra­mi­ści, astro­fi­zy­cy z NCBJ: Adam Za­droż­my i Ar­ka­diusz Ćwiek, na od­by­wa­ją­cym się 24–25 wrze­śnia ma­ra­to­nie Hac­ka­thon da­nych pu­blicz­nych w Bi­blio­te­ce Na­ro­do­wej w War­sza­wie.

Fale grawitacyjne wykryte z drugiej pary zderzających się czarnych dziur

Graficzna wizualizacja zarejestrowanych  26 grudnia 2015 fal grawitacyjnych powstała w Instytucie Fizyki Grawitacyjnej Instytutu Maxa Plancka pokazuje dwie czarne dziury o masach 14 i 8  Słońca, zaledwie kilka chwil przed ich zderzeniem  i połączeniem. Stworzona nową czarna dziura ma masę 21 Słońc.
2016.06.16 15:07 Konsorcjum LIGO Scientific Collaboration i Virgo Collaboration zidentifikowało drugi sygnał fali grawitacyjnej w danych detektorów LIGO 26 grudnia 2015, o 03:38:53 czasu uniwersalnego koordynowanego, naukowcy zaobserwowali fale grawitacyjne – zmarszczki czasoprzestrzeni – po raz drugi. Fale grawitacyjne zostały wykryte przez bliźniacze detektory Laserowego Obserwatorium Fal Grawitacyjnych LIGO znajdujące się w miejscowościach Livingston w stanie Luizjana i Hanford w stanie Waszyngton (Stany Zjednoczone).

Odkrycie fal grawitacyjnych 100 lat po tym, jak przewidział je Einstein

Konferencja prasowa w Pałacu Staszica na temat odkrycia fal grawitacyjnych — fot. Marianna Zadrożna
2016.02.12 8:01 Po raz pierwszy w historii naukowcy zaobserwowali zmarszczki na tkaninie czasoprzestrzeni zwane falami grawitacyjnymi, które dotarły do ziemi z kataklizmu mającego miejsce w dalekim kosmosie. Potwierdza to jedną z najważniejszych konsekwencji ogólnej teorii względności Einsteina stworzonej w roku 1915 i otwiera całkowicie nowe perspektywy badania wszechświata.

NIELINIOWY WSZECHŚWIAT - I Sympozjum Romana Juszkiewicza

Profesor Roman Juszkiewicz
2015.08.21 13:10 W najbliższy poniedziałek, 24 sierpnia, w Pałacu Staszica, rozpocznie się sympozjum kosmologiczne gromadzące aż 70 naukowców z całego świata. Pięciodniowe spotkanie przyciągnie do Polski największe sławy środowiska kosmologicznego, aby mogły dzielić się swoim dorobkiem w duchu i tradycji jednego z najsłynniejszych polskich kosmologów – ś.p. profesora Romana Juszkiewicza.