Uczestnicy warsztatów projektu NAHEPaM w Kilonii

NAHEPaM – transfer wiedzy i doświadczeń podczas warsztatów w Kilonii

 

04-09-2026

W dniach 25–27 sierpnia 2026 r. przedstawiciele Narodowego Centrum Badań Jądrowych oraz Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN uczestniczyli w warsztatach projektu NAHEPaM, zorganizowanych na Uniwersytecie Chrystiana Albrechta w Kilonii (CAU Kiel).

Instrument NAHEPaM (NewATHENA High-Energy Particle Monitor) to projekt rozwijany dla przyszłej misji NewATHENA realizowanej przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA). Teleskop kosmiczny NewATHENA będzie jednym z największych naukowych obserwatoriów badających Wszechświat w dziedzinie rentgenowskiej.  Zadaniem budowanego w Polsce monitora NAHWPAM będzie pomiar strumienia wysokoenergetycznych cząstek, co pozwoli określić poziom tła rentgenowskiego i zwiększyć dokładność obserwacji astrofizycznych prowadzonych przez instrumenty detektory WFI oraz X-IFU (naukowe instrumenty teleskopu NewATHENA).

Na zaproszenie zespołu prof. Roberta Wimmer-Schweingrubera w warsztatach ze strony NCBJ uczestniczyli Dominik Rybka, Tomasz Szczęśniak, Piotr Mazerewicz i Roch Kwiatkowski, natomiast CAMK PAN reprezentowali Rafał Wojaczyński i Zuzanna Bielecka.

Głównym celem warsztatów był transfer wiedzy i doświadczeń zespołu z Kilonii, który uczestniczył w opracowaniu wcześniejszej koncepcji instrumentu. Podczas trzech intensywnych dni roboczych wspólnie przeanalizowano dotychczasowe rozwiązania oraz najważniejsze wyzwania związane z dalszym rozwojem monitora NAHEPaM. Dyskusje obejmowały system detekcyjny, symulacje spodziewanego sygnału, zagadnienia mechaniczne i termiczne, a także elektronikę, zasilanie i interfejsy instrumentu. Wiele uwagi poświęcono również doświadczeniom związanym z doborem materiałów oraz przyszłym testom aparatury przeznaczonej do pracy w przestrzeni kosmicznej.

W czasie warsztatów odbyły się  wizyty w laboratoriach CAU Kiel, pozwalające zapoznać się z zapleczem badawczym i praktycznymi rozwiązaniami wykorzystywanymi podczas budowy i testowania aparatury kosmicznej.

Cenne doświadczenia grupy z Kilonii zostaną na pewno wykorzystane przy budowie monitora. Dzięki nim będzie można zidentyfikować najważniejsze wyzwania techniczne i określić kierunki dalszych prac nad instrumentem NAHEPaM prowadzonych przez polskie konsorcjum.