Różne typy radiogalaktyk zasilane energią supermasywnych czarnych dziur. Źrodło: Maya Horton and the LOFAR surveys collaboration

„Sięgają tam, gdzie wzrok nie sięga” – kamień milowy w rozwoju światowej radioastronomii!

W europejskim czasopiśmie Astronomy & Astrophysics ukazał się artykuł opisujący największy i najbardziej szczegółowy radiowy przegląd nieba. W międzynarodowym gronie badaczy zaangażowanych w ten wyjątkowy na skalę światową projekt są astronomowie z Polski, w tym prof. Katarzyna Małek i dr Pratik Dhabade z Zakładu Astrofizyki NCBJ.

Ilustracja pokazująca ukrytą różnorodność nieaktywnych galaktyk: Chociaż galaktyki wygaszone wydają się podobnie czerwone i stare w świetle gwiazd obserwowanym przez JWST (dół) , obrazy ALMA pokazują, że zawartość zimnego pyłu i gazu molekularnego może się znacznie różnić. Niektóre obiekty zachowują znaczne zasoby pyłu i gazu (po lewej), podczas gdy inne są prawie wyczerpane (po prawej), co wskazuje na różnorodne ścieżki ewolucyjne po zakończeniu formowania się gwiazd

Doktorant NCBJ na czele międzynarodowego zespołu z publikacją w The Astrophysical Journal Letters

Doktorant Zakładu Astrofizyki Narodowego Centrum Badań Jądrowych, Giuliano Lorenzon, stanął na czele międzynarodowego zespołu, którego wyniki - opublikowane w prestiżowym czasopiśmie The Astrophysical Journal Letters - dostarczają jednych z najgłębszych jak dotąd obserwacyjnych ograniczeń dotyczących zawartości gazu molekularnego i pyłu w masywnych galaktykach nieaktywnych.

NCBJ dołącza do europejskiej inicjatywy astrofizyki cząstek EuCAPT

NCBJ dołącza do europejskiej inicjatywy astrofizyki cząstek EuCAPT

Grupa badaczy z Narodowego Centrum Badań Jądrowych, we współpracy z naukowcami z instytutów Polskiej Akademii Nauk, dołączyła do ogólnoeuropejskiej inicjatywy naukowej EuCAPT. NCBJ znalazł się tym samym w gronie pierwszych polskich ośrodków, które przystąpiły do tej międzynarodowej współpracy.

Wizualizacja dziwnego kręgu radiowego (ORC) RAD J131346.9+500320, ukazująca dwa przecinające się pierścienie dla fal radiowych metrowej długości. Ten niezwykły obiekt odkryto dzięki danym LOFAR w ramach inicjatywy nauki obywatelskiej RAD@home. Źródło: Pratik Dabhade, RAD@home

Astrofizyk NCBJ jednym z odkrywców największego „nietypowego kręgu radiowego”

Właśnie opublikowano odkrycie najbardziej odległego i największego „nietypowego kręgu radiowego” (ang. Odd Radio Circle, ORC). Kluczową rolę w nowym odkryciu odegrał naukowiec z Zakładu Astrofizyki Narodowego Centrum Badań Jądrowych, dr Pratik Dabhade.

Galaktyka JADES-GS-z6-0 z przeglądu astronomicznego GOODS-S field: JADES (zdjęcie NIRCam)

Naukowcy z NCBJ badają pochodzenie pyłu węglowego w jednej z najstarszych znanych galaktyk

Zespół badaczy z Zakładu Astrofizyki Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ), kierowany przez dr hab. Ambrę Nanni, przeprowadził pionierskie badania nad pochodzeniem pyłu węglowego w jednej z najodleglejszych galaktyk znanych nauce – JADES–GS-z6-0. Informacje zebrane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) dały nowe spojrzenie na obecność złożonych cząsteczek, takich jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (PAH), we wczesnym Wszechświecie – czyli mniej niż miliard lat po Wielkim Wybuchu.

Laureaci Nagród Dyrektora Departamentu Badań Podstawowych 2025. Od lewej: dr Adam Szabelski, dr hab. Ambra Nanni, prof. Stanisław Mrówczyński, Dyrektor Departamentu, dr hab. Przemysław Małkiewicz, prof. NCBJ

Naukowcy NCBJ nagrodzeni za osiągnięcia w dziedzinie badań podstawowych

Podczas Seminarium Specjalnego Departamentu Badań Podstawowych NCBJ, zgodnie z tradycją przyznano nagrody Dyrektora Departamentu za największe osiągnięcia naukowe w ubiegłym roku. Tym razem wyróżniono badania nad rolą pyłu w ewolucji galaktyk, rozważania nad grawitacją klasyczną i kwantową, a także pracę dotyczącą naruszenia symetrii w rozpadzie mezonów pięknych. Wydarzenie odbyło się 30 czerwca.