Rozpoczęcie współpracy między uczelniami wyższymi, instytucjami badawczymi, administracją publiczną i przemysłem to ważny krok w przygotowaniach Polski do rozwoju energetyki jądrowej. Start projektu, którego celem jest szkolenie specjalistów i budowa zaplecza kadrowego, pomoże zapewnić odpowiednich pracowników dla jednego z kluczowych sektorów gospodarki.

1 kwietnia 2026 r. w Narodowym Centrum Badań Jądrowych odbyło się uroczyste spotkanie inaugurujące realizację projektu pt. „Plan oraz pilotaż działań wspierających rozwój kompetencji i kadr dla sektora jądrowego w Polsce (4NEW)”, finansowanego w ramach Strategicznego Programu Badań Naukowych i Prac Rozwojowych „Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków” – konkurs GOSPOSTRATEG XII.

Projekt 4NEW uzyskał dofinansowanie ze środków Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) na podstawie umowy z 20 marca 2026 r. Całkowity koszt realizacji projektu wynosi 6 978 905,00 zł, z czego 6 863 705,00 zł (98,35%) stanowi dofinansowanie.

– Cała strategia dotycząca energetyki jądrowej jest bardzo ważna dla Rządu. Ten projekt, który powstaje, przybliża nas do tego, aby atom na stałe zagościł w polskim przemyśle i w polskich domach, To najczystsza energia, jaką możemy wykorzystać. Reaktor MARIA współfinansowany przez nas wspólnie z Ministerstwem Energii, jest połączeniem nauki, gospodarki i przemysłu – priorytetów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego – powiedział dr inż. Marcin Kulasek, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, jako instytucja finansująca projekt, podkreśla znaczenie przedsięwzięcia dla polityki innowacyjnej państwa. Wskazuje również na rolę programów strategicznych w budowaniu kompetencji dla kluczowych sektorów gospodarki. – Uruchamiamy w tej chwili program szkoleniowy GOSPOSTRATEG, który ma za zadanie zidentyfikować pewne luki kompetencyjne, słabości instytucji lub luki demograficzne. To program przeznaczony na badania i rozwój, ale też innowacja. Zadaniem NCBR jest łączenie nauki z gospodarką, społecznością i biznesem. Jednym z czterech kierunków strategicznych, ważnych dla NCBR, jest transformacja energetyczna – powiedział prof. dr hab. inż. Jerzy Małachowski, dyrektor Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

Realizacja projektu potrwa 3 lata. Celem przedsięwzięcia jest przygotowanie konkretnych rozwiązań – prawnych, finansowych i organizacyjnych – wspierających rozwój kadr dla sektora jądrowego w Polsce. Za ich wdrożenie odpowiadać będzie Ministerstwo Energii.

Przygotowanie wykwalifikowanych kadr dla rozwijającego się sektora jądrowego należy do najważniejszych wyzwań transformacji energetycznej Polski. Zgodnie z krajowymi planami rozwoju energetyki jądrowej do 2040 roku, jednym z istotnych ograniczeń może być niedobór odpowiednio przygotowanych specjalistów. Projekt 4NEW ma na celu przeciwdziałanie temu ryzyku poprzez stworzenie kompleksowego modelu rozwoju kompetencji i kadr.

Kluczowym rezultatem projektu będzie przygotowanie przez Ministerstwo Energii pakietu rekomendacji systemowych obejmujących instrumenty legislacyjne, finansowe i organizacyjne, możliwe do wdrożenia na poziomie krajowym. Stanowisko Ministerstwa Energii podkreśla znaczenie projektu dla powodzenia całego programu jądrowego. Resort wskazuje na potrzebę systemowego podejścia do budowy kompetencji. – Ważnymi beneficjentami tego projektu będą wdrażający wnioski z projektu 4NEW, czyli instytucje szkolące – duże grono uczelni, instytutów badawczych, szkół branżowych, techników. Kształcenie kadr dla atomu, to jest cały system, w którym musimy pogodzić potrzeby wielu interesariuszy, zaadresować potrzeby różnych odbiorców i kształcenia specjalistów z różnych dziedzin: od inżynierów jądrowych, po specjalistów od zarządzania, prawa i wielu innych. Chcemy, aby efektom projektu 4NEW było opracowaniem konkretnych rozwiązań związanych z edukacją, kształceniem, szkoleniami, dzięki którym będziemy mogli z sukcesem zbudować polski atom To będzie możliwie dzięki odpowiednio wykwalifikowanym kadrom – powiedział dr inż. Paweł Gajda, dyrektor Departamentu Energii Jądrowej w Ministerstwie Energii.

Przedsięwzięcie zakłada opracowanie spójnego, opartego na wiedzy systemu kształcenia i rozwoju kompetencji, obejmującego trzy kluczowe filary: szkolnictwo średnie, szkolnictwo wyższe oraz kształcenie ustawiczne.

Lider projektu zwraca uwagę na skalę wyzwania i potrzebę integracji różnych środowisk. Podkreśla również praktyczny charakter wypracowywanych rozwiązań. – Projekt 4NEW stanowi odpowiedź na jedno z najbardziej wymagających wyzwań stojących przed polską energetyką – zapewnienie odpowiednio przygotowanych kadr dla sektora jądrowego. Naszym celem jest wypracowanie modelu, który będzie spójny i możliwy do wdrożenia w skali krajowej, integrując działania edukacyjne, badawcze i przemysłowe – powiedział prof. dr hab. inż. Marek Pawełczyk, rektor Politechniki Śląskiej.

W ramach projektu realizowanych będzie 8 zadań badawczo-rozwojowych, obejmujących m.in. diagnozy kompetencyjne, opracowanie pilotażowych programów edukacyjnych i materiałów dydaktycznych oraz stworzenie narzędzi cyfrowych wspierających rozwój kadr.

W kontekście prac badawczych istotne znaczenie ma dopasowanie systemu edukacji do potrzeb rynku. Eksperci wskazują także na rolę nowych technologii w procesie kształcenia. – Projekt umożliwia kompleksową diagnozę potrzeb kompetencyjnych oraz opracowanie nowoczesnych ścieżek kształcenia odpowiadających specyfice sektora jądrowego. Kluczowe znaczenie ma integracja wiedzy eksperckiej z wymaganiami rynku oraz wykorzystanie narzędzi cyfrowych w procesie edukacyjnym – powiedział dr hab. inż. Łukasz Bartela, prof. PŚ, kierownik projektu 4NEW.

Narodowe Centrum Badań Jądrowych wskazuje na swoją rolę jako zaplecza eksperckiego i badawczego projektu. Instytucja podkreśla znaczenie koordynacji działań na poziomie krajowym. – Realizacja projektu 4NEW wpisuje się w strategiczne działania na rzecz rozwoju kompetencji w obszarze energetyki jądrowej. Narodowe Centrum Badań Jądrowych dysponuje unikalnym zapleczem badawczym i eksperckim, które stanowi istotne wsparcie dla budowy krajowego systemu kształcenia kadr – powiedział prof. dr hab. Wacław Gudowski, kierownik projektu z ramienia NCBJ.

Znaczenie współpracy między nauką a przemysłem jest jednym z kluczowych wątków projektu. Realizacja Polskiego Programu Energetyki Jądrowej może udać się tylko wtedy, gdy wszyscy interesariusze procesu będą intensywnie współpracować a wyłącznie dobrze skoordynowane działania mogą zapewnić trwałe efekty. – Rozwój energetyki jądrowej w Polsce wymaga budowania partnerstw i łączenia badań, edukacji, nauki i przemysłu a przede wszystkim przechodzenia od teorii do praktyki. Z tego względu tak kluczowe jest zaangażowanie Narodowego Centrum Badań Jądrowych i udostępnienie reaktora jądrowego MARIA jako miejsca szkoleń w ramach 4NEW. Realizujemy swoją misję szkoleniową i edukacyjną, ale konkretne działania definiujemy blisko wychodząc naprzeciw potrzeb gospodarczych a interesariuszy tego projektu będzie sukcesywnie przybywać – podkreślił prof. dr hab. inż. Jakub Kupecki, dyrektor Narodowego Centrum Badań Jądrowych.

Udział uczelni ekonomicznej rozszerza perspektywę projektu o aspekty zarządcze i finansowe. Pokazuje to potrzebę podejścia interdyscyplinarnego. – Wszyscy, myśląc o rozwoju energetyki jądrowej, mówimy o rozwoju kadr technicznych. Kadr, które będą w stanie realizować te projekty od strony inwestycyjnej i funkcjonowania energetyki. Potrzebujemy też ekspertów w całym otoczeniu posiadających kompetencje ekonomiczne i prawne. Za to zadanie w tym projekcie będzie odpowiadał Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach. Mamy zdiagnozować, jakie kompetencje w zakresie obszaru ekonomicznego w tym projekcie są potrzebne nie tylko inwestorom, ale także instytucjom i organizacjom publicznym – powiedział prof. dr hab. Maciej Nowak, prorektor ds. Nauki i Rozwoju Kadry Akademickiej Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Konsorcjum projektu 4NEW uzyskało bardzo silne wsparcie na etapie starań o dofinansowanie, uzyskując 12 listów intencyjnych od bardzo ważnych instytucji i firm, wyraźnie wspierających proces tworzenia krajowego sektora jądrowego. Perspektywa przemysłu koncentruje się na praktycznym wykorzystaniu kompetencji i dostępności specjalistów. Firmy zwracają uwagę na konieczność ścisłej współpracy z systemem edukacji. – Jako Bechtel Polska – wspólnie z Westinghouse – z dumą realizujemy budowę pierwszej w Polsce elektrowni jądrowej. Nie mamy wątpliwości, że nawet najlepszy projekt nie będzie realizowany bez właściwych kadr. Sam projekt przewiduje na terenie budowy udziału 10 tysięcy pracowników budowalnych i ponad 2 tysiące kadry inżynierskiej. To są kadry, które mogą budować nie tylko pierwszą elektrownię jądrową, ale mogą budować sektor jądrowy w Polsce. Naszą ambicją jest wspieranie nie tylko samego projektu, ale nowego sektora, który będzie jednym z motorów gospodarki w Polsce – podkreślił Leszek Hołda, prezes Bechtel Polska, jeden z partnerów przemysłowych projektu 4NEW

Projekt 4NEW stanowi istotny element przygotowań Polski do rozwoju energetyki jądrowej, integrując działania administracji publicznej, środowiska naukowego oraz przemysłu. Wypracowane w jego ramach rozwiązania mają przyczynić się do stworzenia trwałego i efektywnego systemu rozwoju kadr, odpowiadającego na potrzeby jednego z kluczowych sektorów gospodarki w perspektywie najbliższych dekad.

Fotoreportaż