Chromodynamika kwantowa to teoria oddziaływań silnych odpowiedzialnych, w szczególności, za istnienie jąder atomowych. Oddziaływania te są faktycznie silne – dają niszczycielką siłę bombom atomowym, a Słońcu życiodajną energię. Odpowiadają również za przebieg najróżniejszych procesów świata cząstek elementarnych, w których kluczową rolę odgrywają kwarki i gluony – najmniejsze znane nam struktury. 

Fizycy z Departamentu Badań Podstawowych NCBJ zorganizowali w ostatni weekend warsztaty „Various Faces of QCD”, czyli różne oblicza chromodynamiki kwantowej. Była to już piąta edycja warsztatów, odbywających się co dwa lata, których głównym celem jest dyskusją najnowszych wyników, tak teoretycznych jak i doświadczalnych, dotyczących oddziaływań silnych. Warsztaty są przy tym platformą współpracy polskich instytucji naukowych, w których prowadzone są badania z tej dziedziny. Należy tutaj dodać, że NCBJ jest wiodącym ośrodkiem w Polsce i jednym z najsilniejszych w Europie, gdy idzie o oddziaływania silne i chromodynamikę kwantową.

W trzydniowych warsztatach, które odbyły się Środowiskowym Laboratorium Ciężkich Jonów na kampusie Ochota Uniwersytetu Warszawskiego, wzięło udział blisko 60 fizyczek i fizyków, głównie z polskich ośrodków naukowych. Wygłoszono przeszło 40 referatów, w których chromodynamika kwantowa ujawniała rozmaite oblicza. Dyskutowano o niedawno odkrytej egzotycznej cząstce – glueballu, którą tworzą niejako siły bez udziału materii, o zachowaniu kwarków w gwiazdach neutronowych, o przyszłych eksperymentach, lecz najwięcej uwagi poświęcono teoretycznemu opisowi procesów z udziałem kwarków i gluonów. Chociaż chromodynamika kwantowa została sformułowana już przeszło pół wieku temu, zrozumienie jej niezwykle bogatej struktury jest wciąż jednym z największych wyzwań fizyki.