Nazwa Projektu: Mapowanie historii łączenia się galaktyk oraz ewolucji AGN na podstawie danych z misji Euclid

Budżet Projektu: 40 590 PLN

Czas trwania projektu: 04.12.2025 - 03.12.2026

Kierownik Projektu: dr Subhrata Dey

Opis Projektu:

Zjawisko łączenia się galaktyk stanowi kluczowy czynnik ewolucji galaktyk, wpływając na ich morfologię, historię powstawania gwiazd oraz aktywność supermasywnych czarnych dziur w ich centrach. Oddziaływania grawitacyjne podczas procesu zderzenia kierują gaz do centralnych obszarów, wywołując intensywne formowanie się gwiazd i aktywność aktywnych jąder galaktycznych (AGN). Pomimo szeroko zakrojonych badań w naszej wiedzy pozostaje istotna luka: w jaki sposób aktywność AGN ewoluuje na poszczególnych etapach zderzenia? Projekt ten ma na celu wypełnienie tej luki poprzez opracowanie modelu wizji komputerowej opartego na uczeniu głębokim, który pozwoli identyfikować zderzenia galaktyk w funkcji czasu przy użyciu danych z misji Euclid, zapewniając solidną podstawę dla przyszłych badań nad wzmocnieniem AGN w czasie. Głównym celem grantu Miniatura jest sfinansowanie dwóch miesięcznych wizyt badawczych w Holenderskim Instytucie Badań Kosmicznych (SRON), gdzie będę współpracować z dr Lingyu Wangiem, czołowym ekspertem w dziedzinie ewolucji galaktyk i badań AGN oraz kierownikiem Grupy Roboczej ds. Nauki o Galaktykach i AGN w ramach konsorcjum Euclid.

Zespół dr. Wanga aktywnie wykorzystuje obrazy o wysokiej rozdzielczości z misji Euclid do badania zderzeń galaktyk, aktywności aktywnych jądrach galaktycznych (AGN) oraz ich współewolucji, mając dostęp zarówno do danych z pierwszego kwartału misji Euclid (Euclid Q1), jak i do symulowanych zbiorów danych podobnych do tych z Euclid, służących do szkolenia modeli uczenia głębokiego. Euclid prowadzi obserwacje w zakresie od światła widzialnego do bliskiej podczerwieni (0,53–2,02 μm) w czterech pasmach z rozdzielczością poniżej sekundy kątowej. Opublikowane dane Euclid Q1 oferują obrazy o rozdzielczości poniżej sekundy kątowej, wynoszącej 0,15", porównywalnej z rozdzielczością Kosmicznego Teleskopu Hubble'a (HST), obejmujące obszar 63,1 stopni kwadratowych w Euclid Deep Fields (EDF). Głębia i rozdzielczość Euclid pozwalają na wykrywanie słabych zjawisk pływowych i subtelnych morfologii, dzięki czemu nadają się one doskonale do dokładnej identyfikacji czasu połączeń. W ciągu tych dwóch miesięcy opracuję i wytrenuję sieć uczenia głębokiego przeznaczoną do klasyfikacji połączeń galaktyk na różnych etapach ewolucji oraz przypisywania dokładnych znaczników czasowych do tych etapów.